Początki karmienia piersią

To bardzo ważne chwile dla Ciebie i maluszka. Ty uczysz się przystawiać dziecko do piersi, a ono chwytać pierś i ssać. Przedstawiamy najważniejsze zasady, którymi warto się kierować gdy zaczynasz karmić piersią.

Początki karmienia piersią

  • Przystaw dziecko do piersi jak najszybciej

Najlepiej w dwóch pierwszych godzinach po porodzie. Wtedy noworodek jest najbardziej aktywny i ma bardzo silny odruch poszukiwania i ssania. Gdy nabierze ochoty na jedzenie położony na brzuchu mamy próbuje nawet samodzielnie podpełznąć do piersi. Za pierwszym razem zje tylko kilka mililitrów i to mu wystarczy. Możesz nakarmić piersią maluszka w pierwszych godzinach po porodzie również wtedy gdy, czy miałaś cesarskie cięcie w znieczuleniu zewnątrzoponowym (gdy Ty i maluszek czujecie się dobrze). Jeśli jednak z różnych przyczyn nie możesz tak szybko przystawić maluszka do piersi, nie martw się tylko zrób to tak szybko jak tylko będzie to możliwe. Wielu mamom karmienie piersią udawało się nawet gdy zaczynały karmić kilka tygodni po porodzie.

  • Karm w wygodnej pozycji

Tuż po porodzie najwygodniejsza jest pozycja leżąca. Połóż się wygodnie na boku (pod głowę podłóż poduszkę. Dziecko połóż brzuszkiem do Twojego brzucha. Podtrzymuj je tak, aby nie odsuwało się w trakcie karmienia (przedramieniem – plecy, a dłonią – pośladki). Główka maluszka powinna znajdować się w zgięciu Twojego łokcia, na wysokości piersi, a usta naprzeciw brodawki. Dotknij brodawką ust dziecka i delikatnie je połaskocz. Kiedy szeroko otworzy buzię energicznym, ale delikatnym ruchem ramienia „nałóż” otwartą buzię na pierś (zawsze przystawiaj dziecko do piersi a nie odwrotnie). Podczas karmienia patrz maluszkowi w oczy, mów do niego, głaszcz po główce.

  • Karm tyle razy ile dziecko ma ochotę ssać

Przystawiaj maleństwo do piersi jak najczęściej, dzięki temu rozbudzi się laktacja. Żołądek noworodka jest malutki, dlatego je mało i szybko głodnieje. W pierwszych tygodniach życia  trzeba pilnować stałego rytmu karmień. Przerwa pomiędzy karmieniami nie powinna być dłuższa niż trzy godziny w dzień i cztery w nocy (oczywiście niewielkie przesunięcia są dopuszczalne). Należy budzić maluszka na karmienie gdy śpi zbyt długo. Rób to delikatnie np. zmieniając mu pieluszkę. Osiem karmień to minimum, często jednak dzieci na początku ssą częściej, nawet co godzinę.

  • Zwróć uwagę jak maluszek ssie

Dziecko powinno uchwycić brodawkę z jak największą częścią otoczki. Gdy słyszysz lekkie postękiwanie to znak że połyka pokarm. Jeśli są to raczej odgłosy cmokania – maleństwo chwyciło pierś zbyt płytko i nie będzie mogło wyssać z niej całego mleka. Wtedy delikatnie odłącz dziecko od piersi (wkładając mały palec w kącik jego ust) i po chwili jeszcze raz zaproponuj ssanie.

  • Pozwalaj ssać tak długo jak dziecko tego potrzebuje

Jedne noworodki ssą szybko i w 10 minut opróżniają całą pierś, inne potrzebują na to nawet 20-30 minut. Dbaj tylko o to aby maluszek był aktywny przy piersi i nie pozwól mu spać w czasie karmienia. Jeśli nie słyszysz przełykania pokarmu to znaczy że dziecko śpi, a pierś traktuje jak smoczek. Spróbuj je delikatnie rozbudzić łaskocząc w policzek.

  • Proponuj obie piersi na każde karmienie

Zanim podasz drugą pierś zwróć uwagę czy maleństwo opróżniło pierwszą. Ważne by dziecko dobrze opróżniało jedną pierś, ponieważ pokarm zmienia się w trakcie ssania. Na początku mleko jest wodniste – zaspokaja raczej pragnienie niż głód. Później gęste, bogatsze w składniki odżywcze i bardziej kaloryczne. Dopiero gdy dziecko wszystko wyssie z jednej piersi (stanie się miękka), zaproponuj drugą i kolejne karmienie rozpocznij właśnie od tej.

  • Nie przyciskaj palcem piersi w czasie karmienia

Może to spowodować wysunięcie się piersi z buzi dziecka lub spłycenie ssania. Noworodek nawet gdy wtuli się w pierś mamy, może swobodnie oddychać, ponieważ jego nosek jest do tego przystosowany (na czubku jest on trochę spłaszczony, a skrzydełka są zadarte).

  • Po skończonym karmieniu podnieś maluszka pionowo do odbicia podtrzymując plecki i główkę

Jeśli pierwsze przystawiania do piersi będą trudne nie zrażaj się. Bądź cierpliwa i spróbuj jeszcze raz. Gdy masz problemy z karmieniem dziecka poproś o pomoc położną. Karmienia piersią można się nauczyć i warto, ponieważ Twoje mleko jest najlepsze.

  • mgr Marta Rejniak

Odruchy noworodka

Noworodek musi stawić czoła światu w którym wszystko jest dla niego obce. Nie rodzi się zupełnie bezbronny, ale wyposażony w odruchy, które pomagają mu przetrwać i przystosować się do nowego otoczenia. Jakie odruchy noworodka są charakterystyczne dla tego wczesnego okresu życia? W momencie urodzenia układ nerwowy dziecka jest jeszcze niedojrzały. Maleństwo nie potrafi świadomie poruszać rączką, nóżką czy główką. Robi to automatycznie – konkretny bodziec wywołuje bezwiednie wykonaną czynność. Obecność odruchów świadczy o tym, że układ nerwowy noworodka rozwinął się prawidłowo. Odruchy stopniowo wygasają i zanikają, po to aby dziecko mogło decydować o tym co chce robić np. wyciągnąć rączkę po zabawkę. Urodzony o czasie, zdrowy noworodek ma odruch:

  • Moro (obejmowania) – w reakcji na nagły bodziec np. głośny dźwięk (klaśnięcie, trzaśnięcie drzwiami, uderzenie czymś o podłogę), niespodziewany dotyk lub zmianę położenia (gdy z zaskoczenia zostanie podniesiony do góry) noworodek gwałtownie odrzuca rączki na boki, a po chwili zgina je i przytula do tułowia, jakby chciał się objąć.
  • chwytny– gdy dotknie się palcem do wewnętrznej strony dłoni dziecka ono natychmiast ją mocno zaciśnie.
  • szukania– wystarczy delikatnie dotknąć noworodka w policzek w okolicy jego ust, wtedy automatycznie odwróci główkę w tę stronę i zacznie szukać piersi.
  • ssania– noworodek gdy tylko dostanie do buzi pierś (lub coś co ją przypomina np. smoczek lub palec) zaczyna ssać, dzięki temu zaspokaja głód i uspokaja się. Ten odruch wykształca się już w życiu płodowym ok 34 tygodnia ciąży – maluszek trenuje ssanie na swoim kciuku.
  • pełzania– noworodek położony na brzuszku gdy tylko będzie miał stabilne oparcie pod stopami zacznie pełzać przed siebie. Dzięki temu odruchowi położony na brzuchu mamy jest w stanie dopełznąć do jej piersi.
  • odruch Babińskiego– na łaskotanie stópki noworodek reaguje rozsuwając paluszki i zadzierając palucha ku górze.
  • odruch toniczno-szyjny– gdy ostrożnie odwróci się główkę leżącego na plecach noworodka na bok automatycznie nóżka i rączka z tej strony w którą patrzy dziecko rozprostują się, natomiast druga nóżka i rączka zegną się w stawach.
  • kroczenia (chodu automatycznego) – gdy lekarz (i tylko lekarz!) trzymając mocno noworodka pod paszkami postawi go na twardym podłożu, maluszek zacznie przebierać nóżkami tak jakby próbował chodzić. Uwaga! Nie wolno samemu przeprowadzać takiego doświadczenia. Można uszkodzić dziecku kręgosłup!

Pamiętaj! Zbyt częste wywoływanie odruchów niepotrzebnie pobudza układ nerwowy dziecka i wcale nie przyspiesza jego rozwoju. By móc ocenić jakość odruchów potrzeba specjalistycznej wiedzy. Zajmuje się tym neonatolog lub pediatra.

  • mgr Marta Rejniak

Pierwsze badania noworodka

Po przyjściu na świat noworodek zostanie dokładnie zbadany. Pierwsze badania noworodka aby mieć pewność że będzie się dobrze rozwijać. Jakie procedury medyczne czekają dziecko w pierwszych dniach życia?

  • Ocena w skali Apgar Tuż po porodzie ogólny stan zdrowia noworodka oceniany jest na podstawie skali Apgar (opracowała ją amerykańska lekarz anestezjolog Virginia Apgar). Jeżeli poród przebiegł bez komplikacji test wykonywany jest na brzuchu mamy. Lekarz lub położna przyznająnoworodkowi punkty od 0 do 2 zwracając uwagę na: sposób oddychania, pracę serca, napięcie mięśni, zabarwienie skóry oraz reakcję na drażnienie okolic noska i buzi. 8-10 oznacza że noworodek urodził się w dobrym stanie i wymaga standardowej opieki, 4-7 punktów – maluszek jest w stanie średnim, może wymagać pewnych zabiegów medycznych np. odśluzowania dróg oddechowych. Wynik poniżej 4 punktów oznacza że dziecko jest w ciężkim stanie i konieczne jest podjęcie działań medycznych które mają na celu uratowanie jego życia. Test powtarza się pod koniec trzeciej i piątej minuty życia Wynik ze skali Apgar będzie punktem odniesienia podczas wizyt u pediatry.
  • Pierwsze oględziny Neonatolog – specjalista od noworodków sprawdza czy organizm dziecka dobrze pracuje. Szczegółowo ocenia jego stan ogólny oraz tzw. adaptację pourodzeniową – jak dziecko radzi sobie z funkcjami życiowymi. Osłuchuje serce, mierzy tętno, bada brzuszek, ogląda podniebienie (czy nie jest rozszczepione), sprawdza reakcję źrenic na światło, obserwuje ruchy rąk i nóg, kontroluje ciemiączka (miękkie miejsca w czaszce), kręgosłup, ocenia stawy biodrowe. Neonatolog sprawdza również odruchy noworodka, aby mieć pewność że jego układ nerwowy i mózg rozwinęły się prawidłowo.
  • Zabiegi położnej Położna waży noworodka, mierzy długość jego ciała oraz sprawdza obwody głowy i klatki piersiowej. Zakrapla maluszkowi do oczu lek przeciwbakteryjny zapobiegający zapaleniu spojówek i chroniący przed rozwojem innych zakażeń bakteryjnych, do których mogło dojść w trakcie porodu. Podaje też dziecku witaminę K, która zapobiega zaburzeniom w krzepliwości krwi.
  • Badanie krwi Polega na pobraniu z piętki noworodka kilku kropli krwi, które wysyła się do laboratorium diagnostycznego. Badanie ma na celu wykrycie rzadkich chorób genetycznych, dzięki czemu dzieci potrzebujące pomocy mają szansę od razu być leczone. To sprawi że choroba nie rozwinie się albo będzie przebiegała łagodniej. Te choroby to: – hypotyreoza –  wrodzona niedoczynność tarczycy – niewykryta w porę może doprowadzić do głębokiego upośledzenia rozwoju, – fenyloketonuria – wrodzona choroba metaboliczna wywołana brakiem enzymu, który rozkłada fenyloalaninę – jej skutkiem może być upośledzenie umysłowe, – mukowiscydoza – jedna z najczęstszych chorób dziedzicznych, której podłożem jest nadmierna lepkość wydzielin, upośledzająca pracę m.in. układu oddechowego i pokarmowego, dzieci dotknięte tą chorobą słabo rosną i często chorują na trudne do wyleczenia infekcje dróg oddechowych. Od niedawna krew noworodka bada się także w kierunku 21 rzadkich chorób metabolicznych. Polska jest jednym z pierwszych krajów na świecie w którym tak dokładne badania są przeprowadzane. Jeżeli wszystko jest w porządku procedura się kończy. Gdy wynik jest nieprawidłowy albo wątpliwy rodzice zostają o tym poinformowani listownie. Nieprawidłowy wynik nie musi oznaczać choroby. To jedynie informacja, że u dziecka podejrzewa się chorobę lub wadę. To podejrzenie należy wykluczyć w kolejnych badaniach. W celu dalszej diagnostyki i ewentualnego leczenia dziecko jest kierowane do wytypowanej kliniki w Polsce. Jeżeli wyniki badań nie zostaną przesłane do domu to znaczy, że były prawidłowe.
  • Badanie słuchu Przechodzą je wszystkie noworodki w drugiej dobie życia. Badanie jest proste, krótkie i niebolesne, przeprowadza się je za pomocą sondy. Polega na rejestracji  odpowiedzi ucha środkowego na wysyłany bodziec dźwiękowy. W ten sposób wykrywa się wrodzone wady słuchu. To badanie ma duże znaczenie dla rozwoju dziecka. Jeżeli szybko trafi pod opiekę specjalistów ma szansę rozwijać się tak jak jego zdrowi rówieśnicy. Pierwszy zły wynik nie świadczy o niedosłuchu. Wskazaniem do specjalistycznego badania słuchu są dopiero dwa nieprawidłowe wyniki. Na uszkodzenie słuchu szczególnie narażone są dzieci, których mamy w czasie ciąży chorowały na różyczkę, cytomegalię, toksoplazmozę albo opryszczkę.
  • Badanie serca Między drugą a 24 godziną życia wszystkie noworodki są badane w kierunku bezobjawowych wad serca za pomocą pulsoksymetru, mierzącego przez skórę poziom nasycenia krwi tlenem. W zależności od rodzaju urządzenia opaskę aparatu zakłada się na rączkę lub nóżkę noworodka i po kilku minutach otrzymuje się wynik. Nieprawidłowy wynik nie świadczy o wadzie serca ale jest wskazaniem do dalszych badań.
  • Badanie stawów biodrowych Podczas wstępnego badania noworodka neonatolog może podejrzewać dysplazję stawów biodrowych. Jest to wada wrodzona. Dziecko powinien wtedy obejrzeć ortopeda i wykonać mu USG stawów biodrowych. W ciągu pierwszych sześciu tygodni życia wszystkie dzieci powinny profilaktycznie przejść takie badanie.
  • Szczepienia W pierwszej dobie życia noworodek zostanie zaszczepiony przeciwko: – gruźlicy – szczepionka śródskórna w lewe ramię, – wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – zastrzyk domięśniowy w udo – dwie kolejne dawki podaje się po pierwszym i szóstym miesiącu życia.

Pamiętaj, że masz prawo wiedzieć jakim zabiegom będzie poddawane Twoje dziecko. Personel medyczny jest zobowiązany wyjaśnić Ci cel, przebieg i ewentualne skutki każdej wykonywanej na dziecku czynności. Masz także prawo być stale obecna przy maleństwu. Gdy dochodzisz do siebie po trudach porodu świadkiem wszystkich badań może być tata dziecka.

  • mgr Marta Rejniak
 

Jak dbać o pępek noworodka?

Kikut pępowiny to źródło wielu rodzicielskich niepokojów. Jak dbać o pępek noworodka podpowiadamy jak pielęgnować gojący się pępek noworodka. Kikut pępowiny ciemnieje, twardnieje, wysycha i zwykle odpada w ciągu dwóch pierwszych tygodni od przyjścia maleństwa na świat. Gdy pępowina jest gruba, dziecko urodziło się przez cesarskie cięcie lub jest wcześniakiem proces ten może trwać trochę dłużej. Pępka nie trzeba niczym smarować ani polewać – goi się sam. Nie wolno go odkażać alkoholem ani gencjaną. Alkohol wydłuża czas gojenia się, gencjana natomiast może ukryć zaczerwienienie i obrzęk. Należy dbać jedynie o to aby pępek był czysty i suchy. Tylko wtedy gdy dziecko przebywa w szpitalu lub w złych warunkach higienicznych do odkażania kikuta zaleca się Octenisept, spray na bazie oktenidyny, dostępny w aptece bez recepty. O czym należy pamiętać?

  • Zawsze przed przystąpieniem do pielęgnacji pępka umyj ręce.
  • Staraj się nie moczyć kikuta. Kąpiąc maluszka nalewaj do wanienki tyle wody, aby nie zanurzać całego brzuszka. Nie przejmuj się jeżeli pępek trochę się zachlapie, osusz go wtedy dokładnie jałowymi gazikami delikatnie przykładając miejsce przy miejscu.
  • Jeżeli kikut pępowiny zabrudzi się moczem lub kupką umyj go przegotowaną wodą z mydłem (użyj takiego, które jest przeznaczone dla noworodków). Kikut pępowiny możesz dotykać i delikatnie odchylać, nie jest to ani bolesne ani niebezpieczne dla dziecka.
  • We właściwym momencie kikut odpadnie sam, więc nawet jeśli wydaje Ci się że już słabo się trzyma nie próbuj go oderwać.
  • Bardzo ważne jest wietrzenie pępka, ponieważ dostęp powietrza ułatwia gojenie. Dlatego wywijaj przednią część pieluszki robiąc miejsce na pępuszek. Możesz też wyciąć w brzegu pieluszki półkole lub kupić specjalne pieluszki dla noworodków, które mają już gotowy otwór we właściwym kształcie.
  • Jeżeli wokół pępka dziecka pojawi się zaczerwienienie, opuchlizna, wydobywa się z niego nieprzyjemny zapach, albo sączy się z niego krew lub ropa jak najszybciej idź z dzieckiem do pediatry. Gdy u maleństwa pojawi się gorączka, a pępek brzydko wygląda natychmiast wezwij lekarza lub jedź dzieckiem na ostry dyżur. Takie objawy mogą świadczyć o stanie zapalnym.
  • mgr Marta Rejniak

Kącik dla noworodka

Noworodek potrzebuje być blisko mamy, dlatego na początek najwygodniejszym rozwiązaniem jest urządzenie maleństwu miejsca w sypialni rodziców. Kącik dla noworodka – Podpowiadamy jak przygotować wnętrze przyjazne dla noworodka.

  • W pierwszych trzech miesiącach życia dziecko może spać w gondoli wózka, jeśli jednak chcecie kupić mu łóżeczko najlepiej wybierzcie takie ze szczebelkami (dobrze widać przez nie dziecko) z regulowanym dnem, musi być stabilne i solidnie wykonane.
  • Potrzebne będą szafki na ubranka dziecka. Aby móc wykonywać zabiegi pielęgnacyjne przy dziecku bez schylania się warto kupić przewijak. Jeżeli nie macie do dyspozycji zbyt wiele miejsca warto wybrać taki, który można nałożyć na łóżeczko.
  • W pokoju w którym przebywa niemowlę nie należy kłaść dużego dywanu, ani wykładziny ponieważ gromadzi się na nich kurz. Lepiej wybrać bawełniany, kolorowy dywanik, który łatwo można wyprać w pralce.
  • Szykując dla dziecka jego własny pokój zadbajcie o to aby był ładny, funkcjonalny ale przede wszystkim bezpieczny. W pokoju maluszka powinny znaleźć się na początku te same sprzęty co w kąciku (łóżeczko, przewijak, szafki na ubranka).
  • Do pokoju niemowlaka warto wybierać neutralne wzory i kolory (jasne kolory ścian i mebli oraz kolorowe dodatki). Jako ozdoby sprawdzą się naklejki ścienne lub obrazki, które można łatwo zdjąć i wymienić.
  • Farby i lakiery stosowane w pomieszczeniu muszą być bezpieczne dla dziecka (mieć atesty oraz pozytywne opinie towarzystw zajmujących się opieką nad małymi dziećmi).Do pomalowania pokoju dziecka wybierzcie farbę, która nie powoduje alergii i jest odporna na zmywanie. Podłoga powinna być wytrzymała i łatwa w utrzymaniu czystości, najlepiej drewniana wykonana z odpornych, pokrytych nietoksycznym lakierem desek.
  • Okna w dziecięcym pokoju trzeba czymś zasłaniać, ponieważ maluchy budzą się o wschodzie słońca. Ciężkie zasłony nie są dobrym rozwiązaniem, dlatego że gromadzą kurz. W tym celu sprawdzą się rolety.
  • W pokoju dziecka powinno być kilka źródeł światła. Koniecznie dobrze oświetlone musi być miejsce do przewijania. Lampka nocna przyda się podczas nocnego karmienia, żeby maleństwo nie wybudzało się całkowicie. Warto uczyć dziecko już od początku że noc to noc, a dzień to dzień.
  • Meble w pokoju dziecka powinny być bezpieczne, dobrej jakości, starannie wykonane i wytrzymałe, ponieważ będą wystawiane na wiele prób (skoki, gryzienie, próby rozkręcenia ich na części) i często użytkowane niezgodnie z przeznaczeniem. Wszystkie elementy, które dziecko mogłoby wyjąć i połknąć (np. śruby, zaślepki) muszą być dla niego niedostępne. Wysokie regały najlepiej od razu przymocować do ściany, aby dziecko nie przewróciło ich na siebie, gdy zacznie samodzielnie się przemieszczać. Wtedy należy zadbać o bezpieczeństwo w całym domu (zabezpieczyć okna, kontakty, a także zamontować blokady na drzwi i szuflady) ponieważ dziecko będzie zaglądało w każdy kąt i wsadzało palce wszędzie, gdzie zdoła.
  • mgr Marta Rejniak