Świat w oczach dziecka

Okresem prenatalnym nazywamy czas od zapłodnienia do narodzin dziecka, dzielimy go na trzy (równe) trymestry.

Pierwszy trymestr (pierwsze trzy miesiące) – to okres najbardziej intensywnego rozwoju. Z zapłodnionej komórki jajowej powstaje istota przypominająca wyglądem miniaturowego człowieka ze wszystkimi podstawowymi, zaczynającymi funkcjonować narządami wewnętrznymi.

Pierwszy miesiąc
•Okres szybkich podziałów zapłodnionej komórki
•Kończy się faza jaja płodowego, a rozpoczyna się faza zarodkowa (embrionalna)
•Zarysowuje się okolica głowy
•Tworzą się oczy
•Od 21 dnia pracuje serce
•Tworzy się zamknięty system naczyń krwionośnych
•Powstają zaczątki 33 kręgów
•Pojawia się jama ustna, zawiązki narządów wewnętrznych, kończyn, oczu i nosa oraz 40 par mięśni
•Kończąc pierwszy miesiąc zarodek ludzki jest zwinięty w łuk ma ponad 0,5 cm długości i waży poniżej 1g

Drugi miesiąc
•Okres tworzenia się podstawowych narządów
•Pojawiają się zawiązki dłoni i stóp, gruczołów rozrodczych, narządów płciowych
•Twarz nabiera bardziej ludzkiego wyglądu
•Głowa staje się największą częścią ciała
•Pojawiają się zawiązki zębów
•W zawiązku oka powstaje barwnik widoczny przez przezroczystą skórę dziecka
•Serce, szczęka i żuchwa są całkowicie uformowane
•Wytwarza się podniebienie i przewód nosowo-łzowy
•Wątroba podejmuje wytwarzanie komórek krwionośnych
•Tworzą się wargi i zawiązek języka
•Małżowina uszna przybiera kształt odziedziczony po rodzicach
•Drogi moczowo-płciowe i przewód pokarmowy oddzielają się od siebie
•Kostnieją żebra i kręgi
•Gałki oczne nabierają pigmentu tworzą się powieki
•Na dłoniach pojawiają się główne linie papilarne
•Następuje rozwój gruczołów dokrewnych oraz kubków smakowych
•U dziewczynek rozpoczyna się formowanie łechtaczki, u chłopców – moszny
•Kończąc drugi miesiąc dziecko mierzy 3 cm
•Dziecko kończy zarodkowy okres rozwoju

Trzeci miesiąc
•Rozpoczyna się płodowy okres życia
•Dziecko jest coraz bardziej aktywne, przejawia już indywidualne cechy w wyglądzie i zachowaniu
•Grubieje skóra i mięśnie
•Na skórze wyrasta meszek płodowy
•Powieki przykrywają oczy
•Na kończynach pojawiają się zawiązki paznokci
•Twarz ma już proporcje dziecięce
•Powstaje otwór odbytowy i gruczoły wytwarzające ślinę
•Nerki produkują mocz, kora nadnerczy wydziela hormony
•Rozwijają się struny głosowe
•Dziecko ma 7,5 cm wzrostu i waży 14 g

Drugi trymestr (drugie trzy miesiące) – dziecko rośnie i jego narządy wewnętrzne ugruntowują się; charakteryzuje go intensywny wzrost oraz duże tempo rozwoju układu nerwowego.

Czwarty miesiąc
•Intensywny przyrost długości ciała do 25 cm i ciężaru do 20 dag
•Główka zajmuje 1/3 ciała, dzięki rozwojowi mięśni karku trzyma się prosto
•Na palcach pojawiają się poduszeczki dotykowe, a na nich linie papilarne
•Serce przepompowuje ok. 30 l krwi
•Tarczyca asymiluje jod i wydziela tyroksynę
•Organizm syntezuje białka
•Magazynowana jest brunatna tkanka tłuszczowa, która zostaje przekształcona bezpośrednio w energię
•Zwiększa się ilość płynu owodniowego, który zapewnia utrzymanie stałej temperatury, łagodzi wstrząsy i skutki urazów fizycznych matki
•Mózg dynamicznie dojrzewa, na jego powierzchni pojawiają się bruzdy i zwoje
•Uformowany jest móżdżek
•Powstają nowe połączenia nerwowe
•W przedniej części kory mózgowej tworzy się mapa ruchowa i czuciowa ciała.

Piąty miesiąc
•Dziecko osiąga do 30 cm długości i do 40 dag. wagi
•Porost włosów brwi i rzęs, pojawienie się paznokci
•Wysłuchiwane tony serca
•W mózgu uwidacznia się bruzda czołowa ciemieniowo-potyliczna i oraz spoidła
•Stopniowo aktywność dziecka staje się regularna i cyklicznie zmienia się faza czuwania i snu; w tym momencie bardzo dużo zależy od temperamentu, a także stylu życia matki

Szósty miesiąc
•Ciało dziecka powoli stają się proporcjonalne
•Wzrost: do 35 cm., waga do 50-70 dag.
•Wytwarzają się więzadła stawowe
•Szkielet intensywnie kostnieje
•Dziecko magazynuje substancje potrzebne po urodzeniu: wapń, żelazo, białko, ciała odpornościowe
•Dojrzewają narządy wewnętrzne
•Kończy się wzrost liczby komórek i zwojów nerwowych
•Gęstnieje sieć wiązań nerwowych

Trzeci trymestr (trzecie trzy miesiące) – najbardziej charakterystyczną cechą tego okresu jest wzrastająca możliwość przeżycia poza organizmem matki. Jeśli urodzi się ono po 28 a przed 36 tyg. ciąży, nazywamy je wcześniakiem i jego szanse prawidłowego rozwoju zależą m.in. od płci (większa przeżywalność dziewczynek) wagi ciała, wad, lub chorób wrodzonych.

Siódmy miesiąc
•Dziecko osiąga ok. 40 cm wzrostu i waży 90-135 dag
•W dalszym ciągu rosną włosy i paznokcie
•U chłopców jądra z jamy brzusznej zsuwają się do moszny
•Zmniejsza się przestrzeń wokół dziecka, co utrudnia swobodne poruszanie się
•Powstają wzorce pamięciowe ruchów
•Większość odruchów wrodzonych jest już widoczna (np. odruch ssania, poszukiwania pokarmu, kroczenia czy chwytania)

7/8 miesiąc
•Pojawia się intensywna aktywność kory mózgowej
•Układ nerwowy sprawniej koordynuje ruchami ciała, zawiaduje czynnościami, myśleniem i uczuciami
•Dziecko coraz częściej przybiera pozycję główkową w dół
•Wytwarza się zdolność lewej półkuli mózgowej do przyjmowania dźwięków mowy, a prawej – muzyki.

8 miesiąc
•Dziecko waży ok. 180-220 dag.
•Skóra się wygładza i różowieje
•Ciało przybiera kształt bardziej zaokrąglony
•Nadal dojrzewają narządy wewnętrzne, zwłaszcza układ oddechowy

Dziewiąty miesiąc
•Na 2 tygodnie przed urodzeniem dziecko przestaje rosnąć
•W jelicie grubym gromadzą się martwe komórki przewodu pokarmowego oraz połknięte włoski utraconego meszku płodowego

Czynniki zaburzające rozwój prenatalny
Czynniki które mogą zaburzyć prenatalny rozwój dziecka to szczególnie: nikotyna, alkohol, narkotyki, leki, promieniowanie, skażania środowiska, niewłaściwa dieta, choroby i stres matki. Także silne i długotrwałe negatywne przeżycia psychiczne matki, a zwłaszcza stres i niepokój są rozpoznawanymi czynnikami mającymi wpływ na pojawienie się problemów zdrowotnych u dziecka.