Świat w oczach dziecka

Okres późnego dzieciństwa - młodszy wiek szkolny, od 7 do 10-12 r.ż
Stanowi pomost między dzieciństwem a adolescencją.

Klasa I szkoły podstawowej bywa traktowana jako etap przejściowy między wiekiem przedszkolnym a szkolnym. Klasa VI stanowi przejście o fazy dzieciństwa do fazy dorastania, czyli okresu wczesnej adolescencji.

Charakterystyka zmian:
1)Przekształcenie dotychczasowej aktywności dziecka z głównie spontanicznej i zdominowanej przez zabawę, w system działań sterowanych przez stałe zadania, obowiązki i normy społeczne.
2)Dalszy rozwój funkcji psychicznych i ich integracja umożliwiająca dostosowanie się do nowych sytuacji, zadań i wymagań
3)Trwałe wejście w nowe środowisko (szkoła staje się instytucją wychowawczą i miejscem spotkań z rówieśnikami) poza bezpośrednim wpływem rodziców, oznacza to poddanie się innym rodzajom wpływów społecznych, odmiennych od rodzinnych, ale często tak samo ważnych.
4)Podjęcie nowej roli społecznej ucznia.

Nowe zadania okresu późnego dzieciństwa:
1)Wzbogacenie i uporządkowanie posiadanej wiedzy o świecie i o samym sobie, zarówno pod względem opisowym jak i wartościującym i normatywnym
2)Opanowanie umiejętności potrzebnych do nabywania i organizowania wiedzy oraz do posługiwania się nią w różnych sytuacjach
3)Opanowanie czytania i pisania
4)Wejście w grupę rówieśniczą i znalezienie w niej swojego miejsca
5)Osiągnięcie autonomii osobistej oraz rozwijanie postaw wobec grup i instytucji społecznych

Dojrzałość szkolna:
1)Dziecko jest dostatecznie rozwinięte fizycznie i ruchowo, zwłaszcza w zakresie precyzyjnych ruchów rąk i palców
2)Dobra orientacja w otoczeniu oraz określony zasób wiedzy ogólnej o świecie
3)Posiada na tyle rozwinięte zdolności komunikacyjne, aby móc porozumiewać się w sposób zrozumiały dla rozmówców
4)Potrafi działać intencjonalnie, tzn. podejmuje celowe czynności i wykonuje je do końca
5)Jest uspołecznione w stopniu pozwalającym na zgodne i przyjazne współdziałanie z rówieśnikami, liczenie się z chęciami i życzeniami innych oraz wykorzystanie poleceń kierowanych przez dorosłych do całej grupy dzieci
6)Jest na tyle dojrzałe, aby rozstać się z matką na czas pobytu w szkole oraz kontrolować doświadczane emocje (lęk, złość i inne) nie uzewnętrzniając ich w sposób zbyt gwałtowny

Nauka czytania i pisania
Aby móc nauczyć się czytać, dziecko musi dysponować niezbędnymi zdolnościami w zakresie analizy i syntezy zarówno wzrokowej jak i słuchowej, pozwalającymi na spostrzeganie i odróżnianie od siebie prostych i złożonych znaków graficznych oraz na prawidłowe rozpoznawanie głosek.
Opanowanie czynności pisania wymaga dobrej sprawności manualnej oraz  koordynacji wzrokowo – słuchowej. Dziecko może napisać coś z pamięci po uprzednim dokonaniu analizy słuchowej i wzrokowej wyrazu lub zdania.
Następnym stadium  w nauce pisania jest pisanie ze słuchu a końcowym – samodzielne zapisywanie pomyślanych przez siebie zdań lub ich łańcuchów.

Rozwój procesów poznawczych
Uwaga
Dzięki uwadze możliwe jest zarówno uzyskanie potrzebnych informacji jak i ich przetworzenie oraz zapamiętanie
W okresie późnego dzieciństwa następuje postęp w funkcjonowaniu uwagi dziecka. Jest on wynikiem dojrzewania centralnego układu nerwowego oraz efektem uczenia się.
Kształtuje się uwaga dowolna – skupienie uwagi w sposób świadomy

Pamięć
Stosowane przez dzieci sposoby zapamiętywania zmieniają się wraz z ich wzrastającą u nich tendencją do porządkowania i kategoryzowania informacji oraz doskonaleniem się możliwości i ich zapisu oraz organizacji.
Dzieci częściej starają się zrozumieć treść tego czego się uczą dokonują samodzielnej analizy ,przekształcenia i organizacji informacji zawartych w materiale. Wykorzystują przy tym rozmaite strategie pamięciowe: wyliczanie, powtarzanie, sematyczne organizowanie, tworzenie wskazówek, opracowywanie.

Myślenie
Późne dzieciństwo to okres w którym zgodnie z poglądem Piageta następuje przejście od stadium myślenia przedoperacyjnego do stadium operacji konkretnych. Oznacza to że dziecko osiąga w tym czasie szereg równych zdolności związanych z nabywaniem i przetwarzaniem informacji o świecie i o sobie na poziomie konkretu, np. dzięki wytworzeniu się pojęcia stałości liczby, długości, wagi i objętości, możliwe stały się operacje na pojęciach fizycznych, matematycznych, oraz pojęciach społecznych.
Jednym z największych osiągnięć tego okresu jest pojawienie się myślenia logicznego, pozwalającego na przeprowadzenie wnioskowania o charakterze przyczynowo – skutkowym.

U dziecka w wieku szkolnym zaczyna się rozwijać świadomość działania

Życie dziecka koncentruje się wokół trzech sfer aktywności:
1.Nauki szkolnej
2.Codziennych zajęć domowych
3.Zabawy

Działania mają wszechstronne znaczenie:

 Późne dzieciństwo przygotowuje dziecko do samodzielnego zmagania się z wymogami zadań czy sytuacji oraz do samodzielnego stawiania celów i prób ich realizacji.
Jest to okres nabywania trwałych nawyków związanych z pracą i obowiązkowością.

Mowa
Komunikacja słowna staje się coraz bardziej złożona pod względem:

Wzrost umiejętności komunikacyjnych pozwala dziecku na uczestniczenie w bardziej złożonych zadaniach które wymagają uzgodnienia i zaplanowania celu oraz sposobu działania, pogodzenia pragnień i potrzeb innych osób.

W późnym dzieciństwie następuje wzrost zdolności do kierowania się regułami rządzącymi działaniem a także wzmożona fascynacja rozpoznawania reguł, kierowaniem się nimi oraz wymyśleniem reguł własnych.

Dzieci chętniej angażują się w zabawy i gry zespołowe o wyraźnej strukturze i czytelnych regułach. Również chętnie uczestniczą w grach o strukturze fabularnej (gry planszowe, komputerowe) z podziałem na role.

Swoboda poznawcza i praktyczna w połączeniu z możliwościami  rozwoju poznawczego pozwala na wytworzenie ok. 12 roku życia takiego systemu wiedzy o otoczeniu, który pozwala widzieć świat w kategoriach wartości możliwości i konieczności związanych z działaniem, oraz traktowanie siebie jako ewentualnego sprawcy różnych działań wraz z ich efektami.

W wyniku podejmowania przez dziecko czynności dochodzi do wzbogacenia wiedzy o sobie,  o sposobach rozwiązywania problemów.
Przekonanie o własnej skuteczności
Doznawanie radości z zasłużonego sukcesu staje się źródłem wysokiej samooceny dziecka oraz poczucia że jest sprawcą działania.
Sukces osiągany na drodze świadomych ponawianych wysiłków uczy dziecko wytrwałości i odporności na niepowodzenia.

Wraz z wiekiem dziecka następują zmiany w zakresie oceny możliwości zrealizowania marzeń realizacji upragnionych zamierzeń.

W 11 i 12 rż następuje gwałtowny spadek zaufania do siebie i swoich możliwości, wyrażony silnie obniżoną oceną własnej skuteczności.

Rozwój kompetencji społecznych w okresie późnego dzieciństwa obejmuje:

Grupa odgrywa szczególną rolę w przyswajaniu przez dziecko norm społecznych dotyczących funkcjonowania w układach wzajemnej zależności, takich jak:

Rozpoczyna się okres nawiązywania bliskich i opartych na stawianiu wymagań, więzi emocjonalnych z przyjaciółmi tej samej płci.

W okresie uczęszczania do szkoły niezwykle ważna staje się dla dziecka pozycja zajmowana w klasie.
Na akceptację ze strony grupy mogą liczyć te dzieci które osiągają sukcesy w zadaniach i sprawnościach cenionych przez nauczycieli, rówieśników i inne osoby.

Rozwój osobowości to proces kształtowania się świadomości siebie jako podmiotu własnych działań.
Proces ten wiąże się z gromadzeniem i opracowaniem doświadczeń pochodzących z porównywania:

• Siebie z innymi
• Siebie w różnych rolach i perspektywach

• Komunikowanie się
• Okazywanie przyjaźni
• Doświadczanie przyjaźni
• Podporządkowywanie oraz kierowanie się nimi

• Lepsze rozumienie sytuacji społecznych
• Poszerzenie wiedzy o ludziach i zjawiskach społecznych
• Rozwój w zakresie wnioskowania społecznego
• Poznawanie oraz trening nowych zachowań i ról

• Semantycznym (wyrażanie treści i ich organizacja)
• Synkretycznym (sposób budowania zdań)
• Stylistycznym (używane zwroty i konstrukcja tekstów)

• Są treningiem sprawności i kompetencji dziecka
• Uczą dyscypliny w wykonywaniu zadań narzuconych przez siebie lub otoczenie
• Są czynnikiem rozwoju samooceny
• Źródłem przyjemności
• Możliwości ekspresji i wypoczynku
• Stymulują rozwój sfery zainteresowań i zdolność