Świat w oczach dziecka

Okres wczesnego dzieciństwa obejmuje przedział wiekowy od urodzenia do 3 rż, Wyodrębniamy w nim dwie fazy: pierwszą przypadającą na 1 rż która jest nazywana wiekiem niemowlęcym, oraz drugą od 2-3 rz określaną jako wiek poniemowlęcy. 

Kolejne etapy rozwoju dziecka stawiają rodziców przed coraz trudniejszymi wyzwaniami. Rozwój nie jest stanem, lecz procesem, którego celem jest uzyskanie samodzielnej egzystencji.

Każde dziecko rozwija się według własnego uwarunkowanego genetycznie – dziedziczonego po rodzicach programu rozwoju. Dlatego nie ma powodu do niepokoju jeżeli maluch nabywa daną umiejętność wcześniej lub trochę póżniej.

Niemowlę rośnie nierównomiernie:

• Przyrost masy ciała w 1 miesiącu ok. 600g, w 2 miesiącu ok. 800-900g,
  tempo przyrostu co miesiąc stopniowo maleje, w 5 miesiącu dziecko podwaja, a ok. 12 miesiąca potraja urodzeniową masę ciała
• Przyrost długości ciała – w 1 roku życia ok. 23-25 cm.
• ok. 6 miesiąca życia pojawiają się pierwsze zęby mleczne

 Rozwój ruchowy:

• ok. 3 miesiąc życia - unosi główkę leżąc na pleckach, obraca się w pozycji leżącej z pleców na bok
• ok. 5-6 miesiąc życia – siada, obraca się w pozycji leżącej z brzucha na plecy oraz z pleców na brzuch
• ok. 8 miesięca życia – samodzielne siada i pełza
• ok. 9 miesiąca życia – utrzymuje postawę pionową
• ok. 10-11 miesiąca życia – raczkuje
• ok. 12-13 miesiąca życia – pierwsze samodzielne kroki 

Rozwój motoryczny
W ok. 2 miesiącu życia dziecko wyciąga ręce zdecydowanie w kierunku danego obiektu.
W wieku ok. 4 miesięcy potrafi czasem uchwycić dany przedmiot ruchem który wydaje się celowy ale używa do tego całej dłoni, nie kontroluje tej czynności za pomocą poszczególnych palców. Stopniowo następuje koordynacja palców.
W wieku ok. 6 miesięcy niemowlę chwyta klocek jedną ręką przy czym palce są wyprostowane. Kiedy trzyma przedmiot może go podnieść z ręki do ręki wykręcając przy tym nadgarstek .

Emocje:
1 miesiąc- dziecko reaguje na niepokój osoby która je karmi i odmawia przyjęcia pokarmu
2 miesiąc – dziecko ożywia się w kontakcie z dorosłymi uspokaja pod wpływem pieszczotliwego przemawiania
3 miesiąc – niemowlę odwzajemnia uśmiech dorosłego
4 miesiąc- dziecko wyraża niezadowolenie kiedy dorosły nie zwraca na nie uwagi
5 miesiąc- reaguje strachem na nieznane osoby
7-8 miesiąc- próbuje zwrócić na siebie uwagę dorosłego – płacząc lub gaworząc
10 miesiąc- niemowlę naśladuje ruchy dorosłego i włącza się do wspólnej zabawy
Podstawą wzajemnej relacji dziecko – dorosły jest umiejętność wyrażania przeżyć i odczytywania zewnętrznych emocji.
1 miesiąc - wyraża uśmiechem – radość lub zadowolenie
3-4 miesiąc – wyraża złość i smutek
7 miesiąc – strach
Pod koniec 1 rż – nieśmiałość i wstyd

Przywiązanie:
Dla prawidłowego rozwoju dziecka niezbędne jest przywiązanie. Rozwija się od chwili urodzenia, ale wyraźnie jego przejawy w postaci nieufności wobec obcych a także śmiałości przejawianej w obecności opiekuna czy protestu przeciwko rozstaniu z matką obserwować można w drugim półroczu 1 roku życia.
Istnieją 3 typy przywiązania:
1)Dzieci lękowo - unikające - nie przejawiają negatywnych emocji w czasie rozstania z matką, a kiedy wraca unikają jej.
2)Dzieci ufnie przywiązane – wykazują negatywne emocje przy rozstaniu z matką i radość przy jej powrocie.
3)Dzieci lękowo ambiwalentne –  w trakcie rozstania z matką wykazują silne emocje negatywne, natomiast na jej powrót reagują agresją.

Pierwszy miesiąc- jedzenie i spanie

ok. 2 miesiąca- potrafi unieść głowę (45 stopni), reaguje na dźwięk

ok. 3 miesiąca- w pozycji „na brzuchu” „trzyma” głowę przez ok. 1min., wodzi oczami, chwyta grzechotkę, uśmiecha się

ok 4 miesiąca- utrzymuje głowę w osi kręgosłupa, bawi się własnymi rączkami, podtrzymany utrzymuje pozycje pionową, rozpoznaje głos matki

Bodźce czuciowe i kontakt emocjonalny z matką mają podstawowe znaczenie, obok higieny i prawidłowego żywienia, dla całokształtu rozwoju dziecka.

Brak opieki zawsze tej samej osoby i jej emocjonalnego zaangażowania się w kontaktach z niemowlęciem prowadzi do poważnych, niekorzystnych następstw w późniejszym rozwoju osobowości dziecka.

W okresie niemowlęcym wyróżnia się:
Pierwszy miesiąc życia jako okres przystosowawczy do nowego, pozamacicznego środowiska. Dziecko musi przystosować się do:
- zmiany temperatury
- nowego sposoby oddychania
- nowego sposobu przyjmowania pokarmu i wydalania

Charakterystyczne cechy noworodka
charakterystyczne proporcje - duża głowa z małą częścią twarzową stanowi 30%  masy ciała długi tułów i krótkie kończyny.

Odruchy:
- wspólne dla noworodka i człowieka dorosłego:

Noworodek funkcjonuje w cyklu aktywnego i spokojnego snu, który powtarza się co 50-60 min. Cykl ten jest skoordynowany z cyklem czuwania, który pojawia się raz na 3-4 godz. Niemowlęta stopniowo przyzwyczajają się do 24 godzinnego cyklu światło – ciemność. Okresy snu stają się w nocy dłuższe, a okresy czuwania dłuższe w ciągu dnia.

• Odruch źrenicowy
• Mruganie
• Ssanie
• Połykanie

- występujące tylko u noworodka:

• Odruch babińskiego -unoszenie dużego palca przy podrażnieniu stopy
• Odruch toniczno-szyjny – zmiana pozycji niemowlęcia, kiedy głowa jest odwrócona w jedną stronę: następuje wówczas wyciąganie przed siebie ręki po tej samej stronie i skurczenia ręki po przeciwnej stronie co przypomina postawę szermierza.
• Odruch moro – reakcja dziecka na utratę oparcia dla głowy lub głośny dźwięk składająca się z gwałtownego wyprostowania rąk i palców po których następuje przytulenie zaciśniętych piąstek do piersi.
• Odruch chwytny- chwytanie przez niemowlę obiektu który dotyka wewnętrzna strona dłoni
• Odruch marszu automatycznego - przy zetknięciu stóp z podłożem dziecko wykonuje ruchy chodzenia